بخواهد مىدهد . و يا به نعيم بهشت متنعم مىكند . براى اينكه ايمان به خدا و اطاعت از او ، بنده را طلبكار از خدا نمىكند ، تا خدا به عنوان پرداخت حق ، او را از عذاب آتش پناه دهد ، و يا به نعمت بهشت برساند ، زيرا ايمان و اطاعت هم يكى از نعمتهايى است كه خدا به بنده اش داده ، و بلكه بزرگترين نعمت او است ، و بنده از ناحيه خودش چيزى را مالك نيست ، و حقى بر خدا ندارد ، مگر آن حقى را كه خود خدا به عهده خود گرفته ، و يكى از آن حقوق همين است كه اگر ايمان آوردند ، ايشان را بيامرزد ، و يكى ديگر اينكه از عذاب محفوظشان بدارد ، هم چنان كه فرموده : « وَآمِنُوا بِه يَغْفِرْ لَكُمْ مِنْ ذُنُوبِكُمْ وَيُجِرْكُمْ مِنْ عَذابٍ أَلِيمٍ » « 1 » . و چه بسا از بعضى از آيات استفاده شود كه نگهدارى از عذاب آتش ، همان مغفرت و جنت باشد ، نه چيز ديگر ، مانند آيه : « هَلْ أَدُلُّكُمْ عَلى تِجارَةٍ تُنْجِيكُمْ مِنْ عَذابٍ أَلِيمٍ ، تُؤْمِنُونَ بِاللَّه وَرَسُولِه ، وَتُجاهِدُونَ فِي سَبِيلِ اللَّه ، بِأَمْوالِكُمْ وَأَنْفُسِكُمْ ذلِكُمْ خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ ، يَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ ، وَيُدْخِلْكُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الأَنْهارُ ، وَمَساكِنَ طَيِّبَةً فِي جَنَّاتِ عَدْنٍ » « 2 » . چون در دو آيه اخير آنچه را در آيه اول به اجمال گذرانده بود ، تفصيل مىدهد ، در آيه اول به طور اجمال فرموده بود : « آيا شما را به تجارتى راهنمايى كنم كه چنين و چنان . . . » و در دو آيه بعدش بيان مىكند : كه سود آن تجارت چيست ، و اين خود معنايى دقيق است كه به زودى در موردى مناسب ان شاء اللَّه شرحش مىدهيم . * ( « الصَّابِرِينَ وَالصَّادِقِينَ . . . » ) * در اين آيه ايشان را به داشتن پنج خصلت ممتاز توصيف كرده ، كه تقواى هيچ متقى خالى از آنها نيست . 1 - صبر ، و اينكه اين صفت اول ذكر شده به خاطر اين است كه مقدم بر خصلتهاى ديگر است ، البته از آنجايى كه در آيه ، صبر را مطلق آورده ، شامل همه صبرهاى ديگر هم

--> ( 1 ) به او ايمان آورديد ، تا پاره اى از گناهان شما را بيامرزد ، و از عذاب اليم پناهتان دهد . سوره احقاف ، آيه 31 . ( 2 ) آيا شما را به تجارتى راهنمايى بكنم كه سودش اين باشد كه شما را از عذاب اليم نجات دهد ؟ آن تجارت اين است كه به خدا و رسولش ايمان آورده ، و در راه خدا با مال و جانتان مجاهده كنيد ، اين براى شما بهتر بود اگر مىدانستيد براى اينكه گناهان شما را مىآمرزد و به بهشتهايى كه نهرها در زير آن روان است ، داخلتان مىكند ، قصرهايى نيكو در بهشتهاى عدن . سوره صف ، آيه 12 .